Ուսումնական երրորդ շրջանի ամփոփում (փետրվար-մայիս)

Երրորդ ուսումնական շրջանում մենք շատ նոր բաներ ենք սովորել քերականությունից, ընթերցանություններ ենք արել և մասնակցել հետաքրքիր նախագածերին.

Առյուծ (ինքնաստուգում)

Կարդա՛ տեքստը և կատարի՛ր առաջադրանքները:

Առյուծը գազանների արքան է: Այդ «տիտղոսին» ոչ ոք չի կասկածում, և ոչ մեկը չի վիճարկում: Իսկ ինչո՞ւ հատկապես առյուծին է շնորհվել այդ տիտղոսը: Նա գիշատիչներից ամենաուժե՞ղն է: Հազիվ թե: Ուժով, կարելի է ասել, զիջում է վագրին: Ամենաճարպի՞կն է: Նույնպես՝ ոչ. Նա զիջում է ընձառյուծին: Գիշատիչներից ամենախոշո՞րն է: Դարձյալ ոչ. սպիտակ արջը 700-800 կիլոգրամ է կշռում, նույնիսկ վագրը, որ 300 կիլոգրամ է, ավելի խոշոր ու ծանր է: Հասուն արու առյուծի առավելագույն քաշը 230 կիլոգրամից ավել չէ: Եվ, համենայն դեպս, առյուծն է գազանների արքան: Եվ նա այդ տիտղոսը կրելու իրավունքն ունի: Ըստ երևույթին, առյուծին գազանների արքա են կոչել ոչ թե ուժի, այլ՝ կեցվածքի համար, վեհ ու հպարտ կեցվածքի և նույնքան վեհ ու հպարտ բնավորության համար: Առյուծը բաց տարածությունների բնակիչ է, չի թաքնվում դարանում ու սպասում որսի: Նա որսի վրա բացահայտ է գնում՝ իր մռնչոցով բոլորին նախազգուշացնելով, որ գազանների արքան որսի է ելել: Եվ ամեն մի կենդանի էակ դողում է այդ «արքայական մռնչոցից»: Բայց առյուծը նաև մեծահոգի է, երբեք չի ոչնչացնում կենդանիներին, եթե կուշտ է:

1․ Ինչո՞ւ է առյուծը համարվում գազանների արքա: Իր կեցվածքից։

2․ Դո՛ւրս գրիր առյուծին բնութագրող բառեր: Մեծահոգի, բացահայտ, կեցվածք, խոշոր, հպարտ։

3․ Գրի՛ր հոմանիշները՝ արքա-Թագավոր, խոշոր-մեծ, վեհ-բարձր, կասկածել-երկբայել:

4․ Գրի՛ր հականիշները՝ ոչ-այո, ծանր-թեթև, խոշոր-մանր, մեծահոգի-փոքրոգի, ոչնչացնել-առաջացնել, կուշտ-սոված։

5. Ճարպկությամբ ո՞ւմ է զիջում առյուծը: Ընձառյուծին։

6․ Տեքստից դո՛ւրս գրիր 5 բայ /գործողություն ցույց տվող բառ/։ Կասկածում, վիճարկում, ոչնչացնում, նախազգուշացնելով, սպասում:

7․ Տեքստում գրված թվականները գրի՛ր տառերով։ Ութ հարյուր, յոթ հարյուր, երեք հարյուր, երկու հարյուր երեսուն։

8․ Նախադասության ընդգծված բառերին «ինչպիսի՞» հարցին պատասխանող լրացումներ ավելացրո՛ւ։ Նա փոքր որսի վրա բացահայտ է գնում՝ իր ուժեղ մռնչոցով բոլորին նախազգուշացնելով, որ գազանների առյուծ արքան որսի է ելել։

Նա որսի վրա բացահայտ է գնում՝ իր մռնչոցով բոլորին նախազգուշացնելով, որ գազանների արքան որսի է ելել:

9․ Լրացրո՛ւ բաց թողած տառերը․

Գաղտնիք, վայրէջք, պառկել, զարդարվել, արթնանալ

10․ Կազմի՛ր երեքական բառ հետևյալ ածանցներով՝

-վածք-—թխվածք, նստվածք, գրվածք

-ային-—տնային, մարդկային, համակարգչային

-ական-—դասարանական, հնդկական, հայկական, տնական

-ակ-—տնակ, գնդակ, լճակ,

-եղեն-—խմորեղեն, ոսկեղեն, քաղցրեղեն

11․ Համացանցից գտի՛ր հետաքրքիր փաստեր առյուծի մասին, 3-4 նախադասությամբ ներկայացրո՛ւ։

Առյուծները համարվում են մոլորակի ամենահայտնի կենդանիներից մեկը։

Այս գիշատիչները ունեն իրենց տարածքները,որը նրանք պաշտպանում են և որի համար միշտ պատրաստ են պայքարի մեջ մտնել։

Հասուն առյուծը ունի 30 ատամ։ Սակայն նա սնունդը չի ծամում, մասերի է բաժանում և այդպես կուլ տալիս։

Առյուծի մռնչյունը լսվում է 8 կմ հեռավորությունից։

Է. Ռասպե։ «Բարոն Մյունհաուզենի արկածները»

Սահնակին լծված գայլը

Բայց շուտով գլխի ընկա, որ ձմեռը ձիով գնալն անհարմար է։ Ավելի լավ է սահնակով ճանապարհորդել։ Մի լավ սահնակ գնեցի և սլացա փափուկ ձյան վրայով։

Երեկոյան անտառ մտա։ Ես սկսեցի նիրհել, երբ հանկարծ լսեցի ձիուս անհանգիստ խրխնջոցը։ Ետ նայեցի և լուսնյակի լույսով տեսա մի ահռելի գայլ, որը բերանը բաց արած վազում էր իմ սահնակի ետևից։

Ազատվելու հույս չկար։

Սահնակի մեջ պառկեցի և վախից աչքերս փակեցի։

Ձիս կատաղի առաջ էր սլանում։ Գայլի ատամների չխկչխկոցը լսվում էր ականջիս շատ մոտ։

Բայց, իմ բախտից, գայլն ինձ վրա ոչ մի ուշադրության չէր դարձնում։

Նա թռավ սահնակի վրայից՝ ուղիղ գլխիս վրայով և հարձակվեց խեղճ ձիուս վրա։

Մի րոպեում ձիուս ետևի մասն անհետացավ գայլի ագահ երախում, իսկ առջևի մասը սարսափից ու ցավից շարունակում էր առաջ սլանալ։

Գայլի երախն ավելի ու ավելի էր մտնում ձիուս մեջ։

Երբ ուշքի եկա, վերցրի մտրակը և ոչ մի րոպե չկորցնելով, սկսեցի մտրակել ագահ գազանին։

Նա ոռնաց ու առաջ սլացավ։

Ձիու առջևի մասը, որ դեռ գայլը չէր կերել, ընկավ ձյան մեջ, իսկ նրա տեղը բռնեց գայլը՝ լծված սահնակին։

Այդ լծասարքից նա դուրս պրծնել չէր կարող, նա ձիու պես լծված էր սահնակին։

Ես շարունակեցի ամբողջ ուժով մտրակել նրան։

Նա սլանում էր առաջ ու առաջ, հետևից քարշ տալով սահնակը։ Նա այնպես արագ էր քաշում, որ երկու-երեք ժամից հետո մտա Պետերբուրգ։

Պետերբուրգի զարմացած բնակիչները խումբ-խումբ դուրս եկան նայելու այն հերոսին, որը ձիու փոխարեն իր սահնակին կատաղած գայլ էր լծել։

Կայծեր աչքերիցս

Պետերբուրգում ես շատ լավ էի ապրում։ Հաճախ որսի էի գնում և հիմա հաճությամբ հիշում եմ այն ուրախ ժամանակը, երբ ամեն օր այնքան դեպքեր էին պատահում։

Մի դեպք շատ զվարճալի էր։

Իմ ննջարանի պատուհանից երևում էր մի մեծ լիճ, որի մեջ ամեն տեսակ որս կար։

Մի անգամ առավոտյան, մոտենալով պատուհանիս, լճի մեջ վայրի բադեր նկատեցի։

Իսկույն հրացանս առա և արագ դուրս եկա տնից։

Շտապ-շտապ սանդուղքներից ցած իջնելիս գլուխս այնպես ուժեղ խփեցի դռանը, որ աչքերիցս կայծեր թափվեցին։

Բայց ես չկանգնեցի, առաջ վազեցի։ Ահա և լիճը։ Նշան բռնեցի ամենաչաղ բադերին, ուզում եմ կրակել և հանկարծ սարսափով նկատում եմ, որ հրացանս կայծքար չունի։ Իսկ առանց կայծքարի կրակել չի կարելի։

Ի՞նչ անեի։ Վազեի տուն կայծքար բերելու։

Չէ՞ որ բադերը կարող էին թռչել։

Տխուր ցած առա հրացանս՝ անիծելով իմ բախտը, և հանկարծ գլխումս մի հրաշալի միտք ծագեց։ Բռունցքովս ուժգին խփեցի աջ աչքիս, աչքիցս, իհարկե, կայծեր դուրս թռան, և վառոդն իսկույն բոցավառվեց։ Այո, վառոդը բոցավառվեց, հրացանը կրակեց, և ես մի զարկով տասը հրաշալի բադ սպանեցի։

Ձեզ էլ խորհուրդ եմ տալիս, որ ամեն անգամ կրակ վառելիս՝ օգտվեք այդպիսի կայծերից։

Առաջադրանքներ.

Ընտրի՛ր 1-2 հատված, կարդա՛, հատվածից դո՛ւրս գրիր թվականները, որոշի՛ր տեսակը:

Մի – քանակական

Երկու-երեք – քանակական

Տասը – քանակական

Տնային աշխատանք 11.04.2022

  • Ղ. Աղայանի  «Վաճառականի խիղճը» պատմվածքի միջից դո՛ւրս գրիր 10 անձ  ցույց տվող և 10 իր ցույց տվող գոյականներ:

անձ ցույց տվող – պարոն, վաճառական, դերվիշ, թագավոր, որդի, մայրիկ, բարեկամ, տեր, խոզ, շուն, քահանա։

իր ցույց տվող – փող, պտուղ, ռոճիկ, նամակ, վարձ, կոպեկ, հաշիվ, թեյ, խաչ, հոգոց։

Վարժ. 182. Բացատրիր, թե ընդգծված հատուկ գոյականները ի՞նչ բառերից են առաջացել։

Մեր բակի ամենաուրախ աղջիկը Շուշանն է։ – ծաղիկ

Աշոտ Երկաթի մասին նոր գիրք եմ ուզում կարդալ։ – մետաղ

Ամբողջ պատմությամ մեջ Ձախորդ Փանոսը ոչ մի անգամ մեղավոր չի՞ լինում, ի՞նչ է։ ձախ

Դավթի հայրն էր Առյուծ Մհերը։ – կենդանի առյուծ

Փիլիսոփա և բանաստեղծ Հովհաննես Երզնկացին աշակերտել է ժամանակի համբավավոր գիտնական Վարդան Արևելցուն։ – վայրեր

Նեղոսի արևմտյան ափին՝ Արքաների հովտում, Հին Եգիպտոսի ճարտարապետական հուշարձանների մի ամբողջ թանգարան է պահպանվել։ – արքա

Վարժ. 183. Կետերի փոխարեն պահանջվող մեծատառը կամ փոքրատառը գրիր։

Նրա պապը սասունցի էր ու շատ էր պատմում սասունցիների մասին։

Ուզում էր նմանվել Սասունցի Դավթին։

Էպոսի վերջին հերոսը Փոքր Մհերն էր։

Գրքի հերոսը մի փոքր տղա էր։

«Սասունցի Դավիթ» էպոսում հիշատակվում է Պղնձե քաղաքը։

Գտածը պղնձե մատանի էր։

Կիրակոս Գանձակեցու պատմության մեջ հանդիպում է Պղնձահանք կոչվող վանքը։

Ես վստահ եմ, որ Գանձասար լեռը դեռ կարդարացնի իր հպարտ անունը։

Ինչեր ասես չկային՝ ոսկե անոթներ ու արձանիկներ, թանկարժեք զարդեր. դա մի իսկական գանձասար էր։

Պետրոս Առաջինը հովանավորում էր գիտությունն ու արվեստը։

Պետրոսն առաջինը հասավ կայանին։

Ալեքսանդր Մակեդոնացին գիտեր ամեն մի իրավիճակից դուրս գալու ձև։

Վարժ.184. Ա և Բ խմբի բառերի տարբերությունը գտիր և լրացրու տրված նախադասությունը։

Ա. Երեխա, գրող, նավաստի, գերմանացի, խոհարարուհի, Արտակ, հայ, մարզիկ, նախագահ, նախարար։ – մարդիկ

Բ. Ծով, ձուկ, երկաթ, պայուսակ, այծ, փիղ, տուփ, խնձոր, սառույց, շուն, կատու, գրիչ, սեղան։ – կենդանի և իր

Գոյականները բաժանվում են երկու խմբի՝ անձ և ոչ անձ ցույց տվող։

Տնային աշխատանք 16.05.2022

Վարժ.228. Տրված բառակապակցությունների ամեն մեկի իմաստն արտահայտիր մեկ բառով։ Ի՞նչ է ցույց տալիս -սուն ածանցը։ Սունը ցույց է տալիս տասնյակ։

Երեք տասնյակ – երրեսուն, չորս տասնյակ – քառասուն, հինգ տասնյակ – հիսուն, վեց տասնյակ – վատսուն, յոթ տասնյակ – յոթանասուն, ութ տասնյակ – ութսուն, ինը տասնյակ – ինսուն։

Վարժ. 229. Զննիր տրված բառաշարքերը և փորձիր պարզել, թե բաղադրյալ թվականներից որո՞նց կից (միասին) գրություն ունեն, և որոնք՝ հարադիր (առանձին)։

Ա. Տասնյոթ, քսաներեք, երեսունմեկ, քառասունվեց, հիսունչորս, վաթսունինը, յոթանասունհինգ, ութսուներկու, իննսունինը։ Ա-շարքում տասնյակներ են։

Բ. Հարյուր մեկ, երկու հարյուր քսանվեց, հինգ հազար վեց հարյուր երեսունյոթ, չորս միլիարդ ինը միլիոն յոթ հարյուր հազար վեց հարյուր յոթանասունյոթ և այլն։ Բ-շարքում ավելի բարձր թվեր են։

Վարժ. 230. Տրված թվականները գրիր բառերով։

65 – վաթսուն հինգ, 48 – քառասուն ութ, 107 – հարյուր յոթ, 6087 – վեց հազար ութսուն յոթ, 4321 – չորս հազար երեք հարյուր քսան մեկ, 786 – յոթ հարյուր վեց:

Վարժ.231. Պարզիր, թե ինչպե՞ս է գրվում ինը։

-Ինն անգամ վաթսո՞ւն,-կրկնեց նա։

Ինը տարի է՝ ընկերություն ենք անում։

Ինը քսանից տասնմեկով է փոքր։

Երկուսին զումարած ութ՝ ինը կլինի՞։

Ինն ես ասում, բայց երկուսին գումարած ութ՝ տասը կլինի։

Ինն ինչի՞ց է մեծ։

Իննսուն տարի՞ է տևել այդ պատերազմը, թե՞ հարյուր։

Տատս իննսունմեկ տարեկան է։

Վարժ.232. Առաջին երկու զույգ նախադասությունները համեմատիր և տարբերությունները գտիր։ Մյուս նախադասությունների համապատասխան զույգերը գտիր։

ա. Փոքրիկ իշխանն ապրում էր վեց հարյուր տասնչորսերորդ մոլորակում։ – Փոքրիկ իշխանն ապրում էր համար վեց հարյուր տասնչորս մոլորակում։ Դասական և քանակական թվականները

բ. Տղան համար հարյուր վաթսունմեկ դպրոցն էր ավարտել։ – Տղան հարյուր վաթսունմեկերորդ դպրոցն էր ավարտել։ Դասական և քանակական թվականները

գ. Իմ անունը մատյանում քսաներկուերորդն է։ Իմ անունը մատյանում համար քսաներկուսն է։

դ. Առաջնորդը համար վեց հրամանով անծանոթներին ժպտալն արգելեց։ Առաջնորդը վեցերորդ հրամանով անծանոթներին ժպտալն արգելեց։

ե. Գրքի հարյուր քսանմեկերորդ խնդիրն եմ լուծում։ Գրքի համար հարյուր քսանմեկ խնդիրն եմ լուծում։

զ. Նրա ծանոթն ապրում էր Ծաղկի փողոցի համար երկու տանը։ Նրա ծանոթն ապրում էր Ծաղկի փողոցի երկրորդ տանը։

Վարժ. 233. Փակագծում տրված թվականներն այնպես գրիր, որ պատասխանեն ոչ թե քանի՞, այլ ո՞ր հարցին (ո՞ր ածանցով դարձրիր)։

(Տասն)-Տաս օր է, որ բակ չեմ իջել։

(Երեք)-Երրորդ դասարանցի քույրիկս երկու տարով փոքր է ինձնից։

Երկիր թռչող յուրաքանչյուր (երկու)-երկրորդ նավն ինձ հյուրեր է բերում։

Խաղի (երեսունհինգ)-երեսունհինգերորդ րոպեում եղբայրս գոլ խփեց։

Մեկից սկսած յուրաքայնչյուր (տասներկու)-տասներկուերորդ թիվն առանց մնացորդի կբաժանվի տասներկուսին։

Յուրաքանչյուր (չորս)-չորրորդ ամսվա (քսանութ)-քսանութերորդ օրը նվիրում էր աշխատանքային սեղանն ու պահարանը կարգի բերելուն։

Կյանքի (տասնվեց)-տասնվեցերորդ տարում որոշեց հեծանիվ քշել։

Արդեն (տասնվեց)-տասնվեցերորդ դարում գեղասահքի սիրահարնել կային Հոլանդիայում։

Իմ (մեկ)-առաջին գործը քեզ սիրով օգնելն է։

«Գնում եմ Մայր դպրոց…» նախագիծ

  • Իմ Հյուսիսը. Հյուսիսային դպրոցն ու ես

Մի օր երրորդ դասարանից ուրիշ դպրոցից տեղափոխվեցի այս դպրոցը։ Ես սկզբում անհանգստանում էի, բայց հետո ես մի քիչ սկսեցի ադապտացվել նոր դպրոցին։ Ինձ հետաքրքրում եր այն, որ ես համակարգիչով էի դաս անում։ Ինձ այս դպրոցում ամեն ինչ դուր եկավ, ամենաշատը այգին։ Ես ուրիշ դպրոցներում չեմ տեսել այսպիսի այգիներ։

  • Հյուսիսային դպրոցի յոթ հրաշալիքները

Ինձ համար Հյուսիսային դպրոցի յոթ հրաշալիքներն են.

  1. Այգին. որովհետև այնտեղ շատ հաճելի, խնամված և գեղեցիկ ծառեր և ծաղիկներ կան։

2. Արտասահմանը. որովհետև այ տեղ շատ նկարներ կան, որոնք անում են սովորողները և մեծերը։

3. Ճամբարը. որովհետև այն տեղ մենք խաղում ենք և անցկացնում ենք հետաքրքիր ժամանց, ինձ դուր է գալիս բացօթյա լողավազանը։

4. Ճամփորդությունները. որովհետև միշտ հետաքրքիր է գնալ թանգարաններ և տարբեր վայրեր և իմանալ շատ նոր բաներ կամ այցելել քաղաքից դուրս նոր տեղեր։

5. Ուսուցիչները. որովհետև շատ բարի են սովորողներին հանդեպ և լավ են բացատրում դասերը։

6. Սովորողները. լավ ընկերներ կարելի է ունենալ այս դպրոցում: Դա նրանից է, որ շատ բարի և ընկերական երեխաներ կարելի է հանդիպել այստեղ։

7. Լավ ժամանցը. որովհետև մենք հաճախ գնում ենք տարբեր հետաքրքիր տեղեր, որտեղ կարելի է երկար մնալ և ունենալ շատ լավ ժամանց։ Օրինակ՝ ագարակը կամ արտասահմանը։

Մայր դպրոցն ու ես

Ես մասնակցել եմ շատ մեդիա ուրբաթների և առաջ իմ ընտրական ժամը մայր դպրոցում էր։ Ինձ այն տեղ դուր է գալիս և ինձ թվում է, որ ես ինձ շատ լավ կզգամ:

  • Ի՞նչ սպասելիքներ ունեմ Միջին դպրոցից

Ես սպասում եմ, որ կունենամ ավելի հետաքրքիր և ավելի շատ ընտրական դասեր, շատ ճամփորդություններ և բարի դասատուներ։ Ես նոր արառկաներ եմ անցնելու և սպասում եմ, որ հետաքրքիր կլինի։

  • Որքանո՞վ եմ ճանաչում Մայր դպրոցը

Դեռ լավ չեմ ճանաչում մայր դպրոցը, բայց գիտեմ տարբեր տեղեր այնտեղ, օրինակ՝ լաբորատորիա, մարմարասրահ, գրադարան, մարզադահլիճը։

  • Իմ ամենասիրելի վայրը Մայր դպրոցում

Իմ ամենասիրելի վայրը գրադարանն է։

Տնային աշխատանք 03.05.2022

Վարժ. 224. Տրված խմբերի տարբերությունը բացատրիր։ Ինչու են դրանք անվանում ածականի համեմատության աստիճաններ։ Ածականները համեմատվում են արտահայտվությունով։ Դրանք կոչվում են ածականի համեմատվության աստիճաններ, որովհետև ածականները համեմատվում է իրենց աստիճանով։

Ա. Քաղցր, աղի, կծու, դառը, մեծ, երկար, բարձր։

Բ. Ավելի քաղցր, ավելի աղի, ավելի կծու, ավելի դառը, ավելի մեծ, ավելի երկար, ավելի բարձր։

Գ. Ամենից քաղցր, ամենից աղի, ամենից կծու, ամենից դառը, ամենից մեծ, ամենից երկար, ամենից բարձր։

Վարժ. 225. Տրված բառերի (գերադրական աստիճանի ածականների) հոմանիշ ձևերը գրիր։

Ամենավատ – ամենից վատ, վատագույն

գեղեցկագույն – ամենից գեղեցիկ, ամենագեղեցիկ

բարձրագույն – ամենից բարձր, ամենաբարձր

ամենաազնիվ – Ամենից ազնիվ, ազնվագույն

ամենից հզոր – հզորագույն, ամենահզոր

ամենից ահեղ – ահեղագույն, ամենաահեղ

համեստագույն – ամենահամեստ, ամենից համեստ

ամենահին – հնագույն, ամենից հին

ամենից ծանր – ծանրագույն, ամենածանր

ամենալուրջ – ամենից լուրջ, լրջագույն

ամենից խոշոր – ամենախոշոր, խոշորագույն։

Վարժ. 226. Ընդգծված բառերը (գերադրական աստիճանի ածականները) փոխարինիր հոմանիշներով։

Ամենահին>հնագույն բառարանը հնագիտական պեղումների ժամանակ Սիրիայում է հայտնաբերվել։

Աշխարհի ամենալայն>ամենից լայն ծառուղին ու ամենաերկար փողոցը Բուենոս Այրեսում է։

Մեր մոլորակի վրա հանդիպող ամենից հազվադեպ>ամենահազվադեպ հիվանդությունը «կուռու» կամ ծիծաղի հիվանդություն է կոչվում։ (Մինչև այժմ դա միայն Նոր Գվինեայում է նկատվել։ Հիվանդացածներից ոչ մեկը չի փրկվել։)

Ամենից թանկ>ամենաթանկ գիրքը 1455թ. Գուտենբերգի (առաջին տպագրիչն է) տպագրված «Աստվածաշունչն» է, որի մեկ օրինակի համար 1926թ. երեսունհինգ հազար դոլար են վճարել։

Տնային աշխատանք 02.05.2022

Վարժ. 216. Տրված բառերից յուրաքանչյուրին ինչպիսի՞ հարցին պատասխանող մի քանի բառեր ավելացրու։

Քույրական, եղբայրական, մայրական, հայրական, տատական, պապական։

Վարժ. 217. Տրված գոյականների ածանցներ ավելացրու, որ ածականներ դառնան։

Անսիրտ, անվախ, քարոտ, մայրական, երկնային, արևային, փայտե, լեռնային, փողոցային, երկաթե, օդային, ծաղկային, եղբայրական, ոսկե, արծաթե, ծովային, Ամերիկյան, Ֆրանսիական, Գերմանական։

Վարժ. 218. Ընդգծված ածականները տեքստից հանիր։ Ինչ փոխվեց։ Տեկստում քիչ ինֆորմացիա կա ժամանակի մասին և այլ բաների մասին։

Ըմբշամարտը մարդկությանը ծանոթ է հնագույն ժամանակներից։ Այն լայն տարածում ուներ դեռևս Հին Հունաստանում։ Այնտեղ դա օգտագործվում է էր որպես ուժեղ, ճկուն, հաստատակամ մարդ դաստիարակելու միջոց։ Ըմբշամարտը հունական օլիմպիադաների անբաժանելի մասն էր։

Վարժ. 219. Ընդգծված ածականները տեքստից հանիր։ Համեմատիր. տրված, թե՞ ստացած տեքստում է վերաբերմունք արտահայտված։ Տրված տեքստը։

Ասում են, թե դաժան կոկորդիլոսն իր խեղճ զոհին ուտելուց հետո իսկական արցունք է թափում։ Ի՞նչ է, այդ վայրենի կոկորդիլոսը թշվառ զոհին խղճու՞մ է։ Գիտակ մարդիկ ասում են, որ կերածը մարսելու ժամանակ նրա օրգանիզմում ուրիշ գեղձեր էլ են գրգռվում, որից և աչքերից թափվող արցունքանման հեղուկ է առաջանում։ Այդ սուտ, կեղծավոր լացը նկատի ունեն, երբ մեկի մասին ասում են, թե «կոկորդիլոսի արցունք է թափում»։

Վարժ. 220. Ընդգծված ածականները տեքստից հանիր։ Ի՞նչ փոխվեց։ Տեկստը դարձել է անհետաքրքիր։

Աշխարհի ծայրին, Հարավային Արաբիայի անջուր ու վայրի լեռների մեջ, Պարսից ծոցից երկու հարյուր կիլոմետր հեռու , անանցանելի անապատի ծոցում հառնել է երկնաքերների քաղաքը։ Անհավատալի է, բայց արդեն մի քանի հարյուր տարի է, որ գոյություն ունի կենդանի, սեփական սուլթանով, շուկայով, փյունիկյան արմավենիների պուրակով այդ տեսիլքը։ Այդ անսովոր առանձնատները ձգված են դեպի երկինք, բայց ունեն փոքր դռներ։ Դռների փեղկերն ու լուսամուտների շրջանակները ծածկված են առատ ու գեղեցիկ նախշերով։ Վերին հարկերում կանգնեցված են քանդակազարդ սյուներ, պատերին կարելի է տեսնել ծեփածո զարդանախշեր։

Ինքնաստուգում դասարանում

1.Առանձին խմբերով ներկայացրո՛ւ գոյականները և ածականները՝ խիզախ, բարի, գարուն, արև, երկար, ծաղիկ, վազել, ժամացույց, ջրել, գնալ, հրաշալի, երեխա, լողալ,վազվզել, մաքուր, նավաստի: 

Ածական – Խիզախ, բարի, երկար, հրաշալի, մաքուր։

Գոյական – գարուն, արև, ծաղիկ, ժամացույց, երեխա, նավաստի։

2. Տրված բառերից կազմի՛ր գոյականներ՝ իշխել, ճեղքել, գործել, շքեղ, ուսուցանել, դեղին, բժշկել, հյուսել: 

Իշխան, ճեղք, գործիչ, շքեղություն, ուսուցիչ, դեղնուց, բժիշկ, հյուս։

3.Տրված գոյականները հոգնակի դարձրո՛ւ՝ գլուխ, թվական, երկիր, սենյակ, հարևան, ծառ, տեր, ժապավեն, մարդ, կին։ 

Գլուխներ, թվականներ, երկրներ, սենյակներ, հարևան էր, ծառեր, տեր էր, ժապավեններ, մարդիկ, կիններ։

4. Առանձին խմբերով ներկայացրո՛ւ հատուկ և հասարակ գոյականները՝ ուսուցիչ, Գևորգ, քաղաքացի, ընկեր, կատու, Երևան, Աննա, Սևան, գետ, Հարությունյան:

Հատուկ գոյական – Գևորգ, Երևան, Աննա, Սևան, Հարությունյան։

Հասարակ գոյական – ուսուցիչ, քաղաքացի, ընկեր, կատու, գետ։

5.Տրված բառերը բաժանի՛ր բաղադրիչների. յուրաքանչյուր բառի դիմաց գրիր տեսակը ըստ կազմության՝ բարեկամ, գրավոր, ծով, լուսամուտ, անպետք, հողոտ, գնորդ, ամառ :  

Բարե – կամ — բարդ բառ

գիր – ավոր — ածանցավոր բառ

ծով — պարզ բառ

լուս – ա – մուտ — բարդ բառ

ան – պետք — ածանցավոր բառ

հող – ոտ — ածանցավոր բառ

գին – որդ — ածանցավոր բառ

ամառ — բարզ բառ

6. Տրված բառերը դարձրո՛ւ նախածանցավոր կամ վերջածանցավոր ՝ կաթ, խորհուրդ, գետ, հեռու, քար, ամպ: 

Կաթ – կաթնային

խորհուրդ – խորհրդավոր

գետ – գետային

հեռու – հեռավորություն

քար – քարե

անպ – անամպ

7. Հարցում արտահայտող բառերի փոխարեն համապատասխան բառեր կամ բառակապակցություններ գրելով՝ նախադասություններ ստացիր։ Ո՞ւմ ո՞վ ինչպիսի՞ն Է։ Ի՞նչը ինչպե՞ս ի՞նչ Էր լինում։ Ինչի՞ ի՞նչը ինչո՞վ ի՞նչ Է եղել։ Ո՞վ ի՞նչ արեց ինչո՞ւ։ 

Իմ հայրիկը բարի է։ Նապաստակը արագ վազում էր։ Ծառը տերևով ծածկվել է։ Հայրիկը ջղայնացաավ նրանից, որ ես ջարդեցի ծախկամանը։

Հնարագետ ջուլհակը: Ղ. Աղայան

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Հնարագիտություն, թագավոր, կտավ, հարցմունք, կախարդական, անմահական, գլուխ, արհեստասեր բառերը բաղադրիչների բաժանի՛ր, որոշի՛ր կազմությունը (պարզ, բարդ, ածանցավոր, բարդ ածանցավոր):

Հնարագիտություն – հնար – ա – գիտություն (բարդ)

թագավոր – թագ- ավոր (ածանցավոր)

կտավ – կտավ (պարզ)

հարցմունք – հարց-մունք (ածանցավոր)

կախարդական – կախարդ – ական (ածանցավոր)

անմահական – ան-մահ-ական (ածանցավոր)

գլուխ – գլուխ (պարզ)

արհեստասեր – արհեստ – ա -սեր (բարդ)

  1. Պատմվածքից դո՛ւրս գրիր 5  անձ ցույց տվող, 5 իր ցույց տվող գոյականներ: Պատմվածքից փորձիր գտնել և դուրս գրել հատուկ գոյականը:

անձ – ջուլհակ, թագավոր, գիտնականներ, դերվիշ, քաղաքացիներ

իր – ոսկի, ձու, սոխ, գլխարկ, գավազան

Հատուկ գոյական – Սպահան, Շահ-Աբաս

  1. Բնութագրի՛ր դերվիշին, ջուլհակին: Դերվիշը չար էր և խելագառ։ Ջուլհակը հնարամիտ և խելացի էր։
  2. Ի՞նչ սովորեցրեց  քեզ պատմվածքը:  Բանավոր ներկայացրո՛ւ: Այս պատմվածը սովորեցրեց, որ մարդիկ պետք է չվախենան և խելքը օգտագործեն։