Լոռվա աշխարհի մշակութային կոթողները

Լոռու բերդ

Lori Berd, Armenia, 2016-09-30, DD 63-65 HDR.jpg
  • Լոռի կամ Լոռե բերդ։
  • Գտնվում է Ստեփանավանից մոտ 5 կմ հյուսիս-արևելք՝ Ձորագետի ձախ ափին։
  • Հիմնադրել է Դավիթ Անհողինը հավանաբար՝ 1005 – 1020 թթ.։
  • 1065-ին Լոռին դարձրեց Կյուրիկյան թագավորության մայրաքաղաք։
  • Լոռին եղել է առևտրաարհեստագործական խոշոր կենտրոն միջնադարյան Հայաստանում։

Սանահինի վանական համալիր

  • Վանական համալիրի առաջին՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է 10-րդ դարում: 
  • Աշոտ Գ Ողորմած թագավորն ու Խոսրովանույշ թագուհին կառուցել են Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցին, հիմնադրել են միաբանություն և բարձրագույն կարգի հոգևոր դպրոց, հրավիրել եկեղեցականներ, գիտնական վարդապետներ, գրիչներ:
  • XI դարում կառուցվել են գրատունն ու Սուրբ Գրիգոր մատուռը, հոգևոր դպրոցը դարձել է ուսումնական մեծ կենտրոն, հարստացել է գրադարանը, գրվել, ծաղկվել և ընդօրինակվել են բազմաթիվ ձեռագրեր:

Հաղպատի վանք

  • Վանքի առաջին՝ Սուրբ Նշան եկեղեցին և միաբանությունը X դարում  հիմնադրել է  Աշոտ Գ Բագրատունին։
  • Սանահինի վանքից և այլ վայրերից հրավիրվել են գիտնական և ուսուցիչ վանականներ, և շուտով Կյուրիկյան թագավորության այս երկու վանքերում միաբանների ընդհանուր թիվը հասել է 500-ի:
  • Հայկական պատմաճարտարապետական հուշարձաններից Հաղպատի վանքն առաջինն է, որ ընդգրկվել է (1996) ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում:

Ախթալա

Akhatala 001.jpg
  • Ախթալայի վանական համալիր, Ախտալա, Մարիամ Աննայի վանք, Մեյրամխանա, Աղնձանան։
  • X դարում հիմնադրված պարսպապատ վանական համալիր:
  • Գտնվում է Լոռու մարզի Ախթալա քաղաքում՝ Երևանից 185 կմ հյուսիս։
  • Ներդաշնակ միահյուսվել են հայկական, վրացական ու բյուզանդական ճարտարապետության տարրերը։
  • Միջնադարում վանքը հայտնի էր որպես Պղնձահանքի վանք։ 
  • Ներկայումս Ախթալայի վանքն ունի ուխտագնացության օրեր՝ սեպտեմբերի 20-21։
  • Ախթալայի վանական համալիրում Սերգեյ Փարաջանովը նկարահանել է «Նռան գույնի» որոշ տեսարաններ։

Օձուն

12 Օձունի տաճար Emma YSU.jpg
  • Գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզի Օձուն համայնքնում՝ մարզկենտրոն Վանաձորից 47 կմ հյուսիս-արևելք։
  • Գյուղը գտնվում է Դեբեդ գետի ձախ կողմում։
  • Մատենագրական աղբյուրներում Օձունը հիշատակվում է սկսած 8-րդ դարից։
  • Գյուղի կենտրոնում են գտնվում Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին (Խաչգունդ եկեղեցի), Օձունի տաճարը (6-7 դդ.), Սուրբ Հովհաննես (Խաչգունդ) (717-728 թվականներ) և Ծիրանավոր (Ծաղկեվանք) եկեղեցիները (5-7 դդ.), Հոռոմայրի վանական համալիրը (18 դ.), Օձունի կոթող-մահարձանը (5-6 դդ.)։

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s